İnşaat, restorasyon, depolama ve lojistik sektörlerinde faaliyet gösteren firmaların en büyük kabusu; sahada yaşanan iş kazalarıdır. Birkaç metrelik bir düşüş veya ağır tonajlı bir iş makinesinin dengesini kaybedip devrilmesi, sadece finansal kayıplara değil, telafisi imkansız hukuki süreçlere ve vicdani yıkımlara neden olur. Bu sebeple "İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG)" konusu, makine kiralamanın süslü bir detayı değil, doğrudan yaşam ve ölüm arasındaki ince çizgisidir.
Türkiye Cumhuriyeti yasaları ve Avrupa Birliği (EN 280 Kalite Standardı) uyum yasaları gereği personel yükseltici platformların (MEWP - Mobile Elevating Work Platforms) ve telehandler gibi kaldırma ekipmanlarının kullanımında uyulması gereken çok katı standartlar vardır. Artı Platform olarak sadece makine değil, "Maksimum Güvenlik" kiraladığınızı bilmenizi isteriz.
1. Yüksekte Çalışma İSG Yönetmeliği ve Sertifikasyonlar
Yüksekte çalışmanın tanımı kanunlarda seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimali olan her tür çalışma olarak geçer (Genellikle 1.5 - 2 metre üzeri yüksekte çalışma sayılır).
MEB Onaylı Operatörlük Belgesi Şartı: Her kim makinenin joystick paneline geçip bir düğmeye basacaksa, o kişinin devlette kayıtlı "Kaldırma Yükleme Tipi İş Makinesi Kullanım Sertifikası" (Yaygın adıyla Manlift veya Sepetli Platform Ehliyeti) olması yasal bir zorunluluktur. Ayrıca bu kişilerin İSG uzmanlarından yılda en az bir kez "Yüksekte Çalışabilir" onaylı sağlık kuruluşu raporu, psikoteknik raporları ve "Yüksekte Çalışma Eğitimi" sertifikaları dosyalarında tutulmalıdır. Olası bir denetimde "Bu işçi sadece sepetin içindeydi, butona asıl usta basıyordu" mazereti iş müfettişlerince kabul görmemektedir.
Makinelerin Kimliği: CE ve EN-280 Normları: Makineyi size teslim eden kiralama firmasının, ilgili aracın üretim yılını, mühendislik testlerini ve Avrupa Birliği "Conformité Européenne (CE)" damgasını içeren dokümanları makinenin torpidosunda (kullanım kılavuzuyla birlikte) bulundurması zorunludur.
2. Risk Analizi ve Şantiye Ortamı Önlemleri
Makaslı veya eklemli bir platform şantiyenize girmeden önce sahada tehlike doğurabilecek 4 ana düşman incelenmelidir:
A) Zemin Etüdü ve Çökme Riski (Ground Conditions)
10 Tonluk bir makine, 4 tekerleği üzerinde dururken havaya 500 Kilogramlık sepeti kaldırdığında tekerleklerin yerle temas ettiği "Nokta Basıncı (Point Load)" korkunç seviyelere çıkar. Toprak altında gizli bir künk (boru), fosseptik kuyusu veya gevşek dolgu toprak varsa tekerlek o noktadan çöker ve makine anında takla atar. Cihaz mutlaka betonlanmış, balastla sertleştirilmiş düz bir zemine basmalıdır. Eğim sensörleri "Bip Bip" diyerek alarm veriyorsa makine kesinlikle kullanılmamalı, sistem by-pass edilmemelidir.
B) Rüzgar Hızı (Wind Limits)
Personel yükselticilerin genelde güvenli dayanım sınırı maksimum 12.5 metre/saniye'dir (45 km/s). Sepetteki işçi büyük bir sunta plaka veya alikobant taşıyorsa bu plaka dev bir yelken görevi görür. Makineyi rüzgarda kökünden koparır. Rüzgarlı kış havalarında Anemometre ile ölçüm yapılmadan dış saha çalışması yapılmamalıdır. (Kapalı alan makineleri rüzgara maruz kalmadığı için farklı derecelendirilir).
C) Elektrik Çarpması (Electrocution)
Sallanan yüksek gerilim hatlarına (Havai Hatlar) yaklaşma mesafesi İSG kurallarına göre minimum 3 ile 5 Metre olmalıdır ("Line of Clearance"). Özellikle rüzgarlı havalarda çıplak kablolar sepete çarpabilir. Eğer yalıtkan (Fiberglass) sepeti olmayan normal çelik bir makine kullanıyorsanız elektrik voltajı anında makinenin tamamına ölümcül bir akım geçirir.
D) Çarpmalar ve Ezilmeler (Crushing)
Yukarı çıkarken çatının kirişine tavanla sepetin arasına işçinin sıkışması "Crushing Hazard" olarak bilinir. Yeni nesil Haulotte ve Genie cihazlarında "İkincil Koruma Sistemi / İkincil Sıkışma Sensörleri" bulunur. İşçi sıkıştığında paneldeki bar tele zarar verir ve bu bar makineyi olduğu gibi anında stop ettirip şoktan kurtulması için tavanı 5 cm aşağıya boşaltır.
3. Güvenlik Donanımları: Paraşüt Tipi Emniyet Kemeri
Platformun içindeyken "Zaten etrafımda demir korkuluklar var" diyerek emniyet kemeri takmamak en büyük yanılgıdır. Neden mi? Şantiyede yürüyen bir vinç platformunuzun tekerleğine (Şasesine) çarptığında (Catapult Effect / Sapan Etkisi) oluşur. Aşagıdaki ufacık bir çarpma, 15 metre tepedeki sepetin bir ok gibi 3-4 metre yana hızlıca savrulmasına sebep olur. İşçi o şiddetle sepetin içinden fırlar.
Bunu önlemek için operatör platform içine girdiği an Tam Vücut Kuşamlı (Paraşüt Tipi / Full Body Harness) emniyet kemerini giymek ve çift kollu lanyarı sepetin tabanındaki özel "Lanyard Attachment Point" (Kemer Bağlama Noktalarına) kilitlemek zorundadır. Asla ve asla korkuluk demirlerine kemer bağlanmaz!
4. Acil Kurtarma Planı (Emergency Lowering System)
Motor bozuldu, akü şarjı sıfırlandı veya bir kısa devre oluştu; işçiler 20 metre tepede asılı kaldı. Ne yapacaksınız? Hemen itfaiye aranmaz. Her onaylı MEWP platformunun yer (zemin) tabanında, kırmızı renkli acil indirme valfleri (Emergency Lowering Controls) bulunur. Aşağıda bekleyen yetkili "Gözcü (Spotter)", yandaki pimi çekerek ve hidrolik basıncı el pompasıyla tahliye ederek hiç elektrik olmasa bile ağırlığın etkisiyle makası güvenli şekilde milim milim yere indirebilir. Cihaz kiraladığınızda Artı Platform teknikerleri iş tesliminde bu "Aşağıdan manuel indirme" prosedürünü tüm usta başlarına uygulamalı öğretmektedir.
Can güvenliği paha biçilemez ve risk toleransı kabul etmez. İhtiyacınız olan güvenli cihaz teslimatı ve yasal mevzuatlara tam donanımlı platform kiralama operasyonları için Artı Platform İSG politikalarımıza tamamen güvenebilirsiniz.