Forklift Bakım Kontrol Listesi: Günlük, Haftalık ve Aylık Checklist
Forklift bakımı, iş güvenliği ve operasyonel verimliliğin temel taşlarından biridir. Düzenli bakım yapılmayan forkliftler ciddi iş kazalarına, beklenmedik arızalara ve yüksek onarım maliyetlerine yol açabilir. Bu rehberde günlük, haftalık ve aylık bakım kontrol listelerini detaylı olarak sunuyoruz.
Neden Düzenli Bakım Önemlidir?
İstatistikler, forklift kazalarının önemli bir bölümünün bakımsızlıktan kaynaklandığını göstermektedir. Düzenli bakım programı uygulayan işletmelerde arıza oranı %60-70 oranında düşerken, forklift ömrü 2-3 kat uzamaktadır. Ayrıca İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı (6331 sayılı kanun) gereğince iş ekipmanlarının periyodik bakımlarının yapılması yasal zorunluluktur.
Günlük Kontrol Listesi (Her Vardiya Başında)
Her vardiya başında operatör tarafından yapılması gereken günlük kontrol listesi aşağıda detaylı olarak sunulmaktadır. Bu kontrollerin yapıldığı, günlük kontrol formu ile belgelenmeli ve saklanmalıdır.
Motor ve Güç Sistemi
- Motor yağ seviyesi: Dipstick ile kontrol edilir. Minimum ile maksimum arasında olmalıdır. (Dizel/LPG modeller)
- Soğutma suyu seviyesi: Radyatör genleşme tankından kontrol edilir. Seviye min-max arasında olmalıdır.
- LPG tüpü bağlantısı: LPG forkliftlerde tüp bağlantısı, hortum durumu ve vana kontrolü yapılır.
- Akü durumu: Elektrikli forkliftlerde akü şarj seviyesi kontrol edilir. Minimum %30 şarj ile çalışılmaya başlanmalıdır.
- Akü elektrolit seviyesi: Akü hücre kapakları açılarak elektrolit seviyesi kontrol edilir. Gerekirse saf su eklenir.
- Egzoz sistemi: Anormal duman, koku veya ses kontrolü yapılır.
Hidrolik Sistem
- Hidrolik yağ seviyesi: Mast tam indirili konumdayken kontrol edilir. Seviye göstergesinden okunur.
- Hidrolik sızıntı: Silindirler, hortumlar, bağlantı noktaları ve valf blokları görsel olarak kontrol edilir.
- Mast hareketi: Kaldırma, indirme, ileri ve geri tilt hareketleri test edilir. Sarsıntı veya anormal ses olmamalıdır.
- Çatallar (fork): Çatallarda eğilme, çatlak, aşınma kontrol edilir. Çatal kilitleri kontrol edilir.
Sürüş ve Fren Sistemi
- Fren pedalı: Fren pedalı basıldığında yeterli direnç olmalıdır. Tabana yapışmamalıdır.
- Park freni: Park freni çekildiğinde forklift hareket etmemelidir. Eğimli zeminde test edilir.
- Direksiyon: Her iki yöne tam dönüş yapılarak direksiyon kontrolü gerçekleştirilir.
- Lastik durumu: Lastik basınçları, diş derinlikleri, kesik ve çatlaklar kontrol edilir. Dolgu lastiklerde aşınma kontrolü yapılır.
- Şanzıman: İleri ve geri vites geçişleri sorunsuz olmalıdır. Vites geçişlerinde çarpma veya sarsıntı olmamalıdır.
Güvenlik Donanımları
- Emniyet kemeri: Kemer mekanizması, tokası ve kayışı kontrol edilir.
- Korna: Sesli uyarı sistemi çalışır durumda olmalıdır.
- Aydınlatma: Far, sinyal, geri vites lambası ve çakar kontrol edilir.
- Aynalar: Yan aynalar ve dikiz aynası temiz ve ayarlı olmalıdır.
- Yük koruyucu: Mast üzerindeki yük koruyucu kafes sağlam ve tam olmalıdır.
- Operatör kabini: Tavan koruyucu (ROPS/FOPS) sağlam durumda olmalıdır.
Haftalık Kontrol Listesi
Haftalık kontroller, bakım teknisyeni veya eğitimli operatör tarafından yapılmalıdır. Bu kontroller, günlük kontrollere ek olarak gerçekleştirilir.
Akü ve Elektrik Sistemi
- Akü kutup başları: Oksitlenme, korozyon kontrolü yapılır. Gerekirse temizlenir ve gres uygulanır.
- Akü kabloları: Kablo izolasyonları, bağlantı sıkılıkları kontrol edilir.
- Akü suyu: Tüm hücrelerde elektrolit seviyesi kontrol edilir ve gerekirse tamamlanır.
- Şarj sistemi: Şarj cihazının düzgün çalıştığı doğrulanır, şarj süresi ve gösterge değerleri not edilir.
Mekanik Kontroller
- Zincir gerginliği: Kaldırma zincirleri kontrol edilir. Zincir uzaması %3'ü geçmişse değiştirilmelidir.
- Zincir yağlaması: Zincirler uygun zincir yağı ile yağlanır.
- Mast rayları: Mast kayma raylarında aşınma, çizik veya hasar kontrolü yapılır. Gerekirse yağlanır.
- Tilt silindiri: Tilt silindir piston mili yüzeyinde çizik, korozyon kontrolü yapılır.
- Hidrolik hortumlar: Tüm hortumlar detaylı olarak incelenir. Şişme, çatlak, sürtünme hasarı kontrol edilir.
- Filtre durumu: Hava filtresi, yağ filtresi ve hidrolik filtre göstergeleri kontrol edilir.
- Egzoz manifoldu: Sızıntı, gevşek bağlantı ve hasar kontrolü yapılır (yanmalı motorlarda).
- Kayış gerginliği: Fan kayışı ve alternatör kayışı gerginliği ve durumu kontrol edilir.
Aylık Kontrol Listesi
Aylık kontroller, yetkili teknik servis veya kalifiye bakım teknisyeni tarafından gerçekleştirilmelidir. Kontrol sonuçları bakım defterine işlenmeli ve saklanmalıdır.
Yağ ve Filtre Değişimleri
| Bakım Kalemi | Periyot | Açıklama |
|---|---|---|
| Motor yağı | 250 saat veya aylık | Üretici tavsiyesine uygun yağ kullanılmalı |
| Motor yağ filtresi | Motor yağı ile birlikte | Her yağ değişiminde filtre de değiştirilir |
| Hidrolik yağ filtresi | 500 saat veya 3 aylık | Basınç farkı göstergesine göre değerlendirilir |
| Hava filtresi | 250-500 saat | Tozlu ortamlarda daha sık değiştirilir |
| Yakıt filtresi | 500 saat | Dizel forkliftlerde su ayırıcı da kontrol edilir |
| Şanzıman yağı | 1000 saat veya 6 aylık | Yağ numunesinde metal parçacık kontrolü |
| Diferansiyel yağı | 1000 saat veya 6 aylık | Seviye ve kalite kontrolü |
Detaylı Bakım İşlemleri
- Fren sistemi detaylı kontrol: Balata kalınlığı ölçümü, fren diski/kampana kontrolü, fren sıvısı seviyesi ve kalitesi.
- Direksiyon sistemi: Direksiyon kutusu, rot başları, rotiller detaylı kontrol edilir. Boşluk ve gevşeklik kontrol edilir.
- Kaldırma kapasitesi testi: Nominal kapasitede yük kaldırma testi yapılır. Kaldırma hızı ve düzgünlüğü değerlendirilir.
- Mast ve çatal kontrol: Çatal kalınlık ölçümü yapılır. Orijinal kalınlığın %10'undan fazla aşınma durumunda çatal değiştirilir.
- Emisyon testi: İçten yanmalı motorlarda egzoz emisyon ölçümü yapılır. Kapalı alanda çalışacak forkliftlerde özellikle önemlidir.
Mevsimsel Bakım Önerileri
Kış Bakımı (Kasım-Mart)
- Soğutma suyuna uygun oranda antifriz eklenmesi
- Akü kapasitesinin soğukta düşmesi nedeniyle şarj süresinin uzatılması
- Lastik basınçlarının soğukta düşmesi kontrolü
- Kabin ısıtma sisteminin kontrolü
- Dizel forkliftlerde kış mazotu kullanımı
Yaz Bakımı (Haziran-Eylül)
- Soğutma sistemi performansının kontrolü
- Radyatör temizliği
- Kabin klima/havalandırma kontrolü
- Akü elektrolit seviyesinin sıcakta daha sık kontrolü
- Lastik basınçlarının sıcakta yükselmesi kontrolü
Arıza Belirtileri ve Müdahale
Operatörün dikkat etmesi gereken arıza belirtileri ve ilk müdahale adımları:
- Anormal sesler: Vuruntu, gıcırtı veya tıkırtı sesleri arıza habercisidir. Forklift durdurulmalı ve bakım ekibine bildirilmelidir.
- Performans düşüşü: Kaldırma hızının düşmesi, sürüş gücünün azalması. Hidrolik sistem veya motor problemi olabilir.
- Sızıntılar: Zemine yağ, su veya yakıt damlaması. Sızıntı kaynağı tespit edilmeli ve onarılmadan kullanılmamalıdır.
- Aşırı ısınma: Motor veya hidrolik sistemde aşırı ısınma. Forklift durdurulmalı ve soğuması beklenmelidir.
- Titreşim: Anormal titreşim lastik, rulman veya şaft problemi olabilir.
Bakım Defteri Tutma Zorunluluğu
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince, her forklift için bakım defteri tutulması zorunludur. Bakım defterinde şu bilgiler yer almalıdır:
- Forkliftin marka, model ve seri numarası
- Her bakımın tarihi ve yapılan işlemler
- Değiştirilen parçalar ve kullanılan malzemeler
- Bakımı yapan kişinin adı ve imzası
- Periyodik kontrol tarihleri ve sonuçları
- Arıza kayıtları ve onarım işlemleri
Kiralama vs Sahip Olma: Bakım Sorumluluğu Farkı
Forklift kiralama ve satın alma durumlarında bakım sorumluluğu farklılık gösterir:
Kiralama Durumunda:
- Periyodik bakımlar genellikle kiralama firması sorumluluğundadır
- Günlük kontroller kiracı tarafından yapılmalıdır
- Arıza durumunda kiralama firmasının teknik servis desteği mevcuttur
- Yedek makine garantisi sayesinde iş durması minimuma iner
Sahip Olma Durumunda:
- Tüm bakım maliyetleri işletmeye aittir
- Yedek parça stoku tutulmalıdır
- Bakım personeli istihdam edilmeli veya servis sözleşmesi yapılmalıdır
- Periyodik kontrol takibi işletmenin sorumluluğundadır
Forklift ehliyeti hakkında bilgi almak ve doğru bakım prosedürlerini öğrenmek için rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.